Archontiko Rousias
Archontiko Rousias Home
 
 
 

ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΡΟΥΣΙΑΣ Παλαιχώρι

Ιστορικό του αρχοντικού

Το αρχοντικό κτίστηκε το έτος 1915 από τον Παναγή Ρουσία (1883-1968), αφότου αρραβωνιάστηκε την Κυριακού (το γένος Κυλίλη). Ο γάμος έγινε το 1920 και απέκτησαν 4 παιδιά. Εκεί έζησαν μέχρι το θάνατό τους.

Το 2000 ο Παναγιώτης Ελευθεριάδης (εγγονός του Παναγή και της Κυριακούς Ρουσία) αποφάσισε τη μετατροπή του κτιρίου σε παραδοσιακό ξενώνα πιστεύοντας στην τουριστική αξιοποίηση της περιοχής του Παλαιχωριού με αιχμή του δόρατος την πλούσια ιστορία του και τις μοναδικές εικόνες φυσικής ομορφιάς.

Αρχιτέκτονας του έργου ο Μιχάλης Τσιακλής. Εργολάβος η εταιρεία ADACO Construction  Ltd. Κώστας Κωνσταντίνου.

Μέσα στα πλαίσια του σχεδίου παροχής χορηγιών για τον Αγροτουρισμό μέρος του έργου συγχρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την Κυπριακή Δημοκρατία.

Οι εργασίες ανακαίνισης και μετατροπής του κτιρίου σε ξενώνα έχουν τελειώσει τον Αύγουστο του 2006, οπότε αρχίζει και η λειτουργία του. Είναι ίσως η μεγαλύτερη ιδιωτική επένδυση που έγινε ως τώρα στην περιοχή που αναμφίβολα θα συμβάλει στη δημιουργία της απαραίτητης υποδομής για την τουριστική ανάπτυξή της περιοχής

Πέρα από την αναπαλαίωση και ένταξη του Αρχοντικού στα πλαίσια του αγροτουρισμού, με την μορφή ξενώνα, σκοπός μας είναι να δώσουμε και βιωματικό χαρακτήρα σε κάποιες ασχολίες που αποτελούν μέρος του αρχοντικού αλλά και τις παράδοσης γενικότερα.

Έτσι πέρα από τις στενές εκδηλώσεις παρουσιάσεις των εκθεμάτων στόχος μας είναι και η λειτουργία χειροτεχνικού εργαστηρίου, στους χώρους του αρχοντικού ή και σε άλλα ειδικά διαμορφωμένα μέρη, όπου ο επισκέπτης, και όχι μόνο, θα μπορεί να δει αλλά και να συμμετάσχει στην διαδικασία κατασκευής παραδοσιακών έργων, όπως ξυλογλυπτική, υφαντική με αργαλειό, αγγειοπλαστική αλλά και στην μεταποίηση γεωργικών προϊόντων. Έτσι ο επισκέπτης θα μπορεί να περνά τον χρόνο του εποικοδομητικά συμμετέχοντας στην μεταποίηση αγροτικών προϊόντων, όπως απόσταξη ζιβανίας, παρασκευή διαφόρων εδεσμάτων, και σε χειροτεχνικές δραστηριότητες.           

Στα πλαίσια της ανάπτυξης των χειροτεχνικών δραστηριοτήτων κυρίαρχη θέση κατέχει η κατασκευή της παραδοσιακής «βούρκας» (δισάκι που χρησιμοποιούσαν οι βοσκοί κατασκευασμένο από δέρμα αίγας).  Ο ιδιοκτήτης του Αρχοντικού ήταν ξακουστός στην περιοχή για την δεξιότητα και ικανότητα του στην κατασκευή της «βούρκας». Η διαδικασία για την κατασκευή είναι αρκετά ενδιαφέρουσα αφού σε κάποιες περιπτώσεις ξεκινά πριν ακόμη τη σφαγή του ζώου, όπου απομόνωναν την αίγα και την έτρεφαν αποκλειστικά με κριθάρι για να μεστώσει το πετσί της. Ύστερα αφού την μαδούσαν με βραστό νερό την έγδερναν, οπότε αλάτιζαν γερά το δέρμα και το ξέραιναν τέλεια τεντωμένο στον ήλιο, για να γίνει το πετσί, που χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή της «βούρκας» και σε κάποιες περιπτώσεις για την κατασκευή υποδημάτων.

Τοποθεσία

Το Παλαιχώρι βρίσκεται κοντά στα διοικητικά σύνορα Λευκωσίας – Λεμεσού, διοικητικά ανήκει στην Επαρχία Λευκωσίας, κτισμένο αμφιθεατρικά ανάμεσα σε ψηλά βουνά σε υψόμετρο 900 μέτρων. Δέχεται μια μέση ετήσια βροχόπτωση γύρω στα 800 χιλιοστόμετρα και στην περιοχή του καλλιεργούνται κυρίως αμπέλια οινοποιήσιμων ποικιλιών, λαχανικά, φουντουκιές, καρυδιές, ελιές, φρουτόδεντρα, αμυγδαλιές και νομευτικά φυτά. Το χωριό χωρίζεται στα δύο από την έλευση του ποταμού «Σερράχη» που πηγάζει από τις κορυφές του όρους «Παπούτσα».  Κατά τους θερινούς μήνες μετατρέπεται σε ένα πράσινο ποτάμι από τα αμέτρητα πλατάνια και καρυδιές που φυτρώνουν στην κοίτη του ποταμού.  Έχει γύρω στους 1100 κατοίκους και είναι από τα πιο ενδιαφέροντα ορεινά χωριά της Κύπρου και Κεφαλοχώρι της Πιτσιλιάς. Διατηρεί τον παραδοσιακό του χαρακτήρα και διαθέτει ιδιαίτερης ομορφιάς φυσικό περιβάλλον σε πλούσιους ιστορικούς και πολιτιστικούς χώρους. Διατηρεί τα ήθη, τα έθιμα και τις παραδόσεις του. Με τους σύγχρονους δρόμους του, αποτελεί συγκοινωνιακό κόμβο μεταξύ Λευκωσίας – Λεμεσού, και τα τουριστικά θέρετρα του Τροόδους. Απέχει  45 περίπου χιλιόμετρα από τις δύο κυριότερες πόλεις της Κύπρου, και 55 χιλιόμετρα από τον διεθνή αερολιμένα της Λάρνακας.

Ο δρόμος προς τα δυτικά οδηγεί  στον Ασκά, σε απόσταση 2χλμ., Ο Ασκάς είναι ένα μικρό αλλά γραφικό χωριό που κερδίζει τον επισκέπτη με το θαυμάσιο φυσικό περιβάλλον που το περιβάλει και με τα έντονα χαρακτηριστικά της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής  που του δίνουν μια μοναδική γραφικότητα.

Στο χωριό υπάρχουν δύο εκκλησίες με σημαντική ιστορία. Η μια είναι του Τιμίου Προδρόμου και η άλλη του Τιμίου Σταυρού. Υπάρχει επίσης και το εξωκλήσι της Αγίας Χριστίνας το οποίο σήμερα ονομάζεται εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής.

Επίσης στο χωριό υπάρχει αγροτουριστική υποδομή, με ξενώνες και χώρους εστίασης.  Συνεχίζοντας προς τα δυτικά ο δρόμος οδηγεί προς την Άλωνα, Πολύστυπο και Κυπερούντα. Στα νοτιοδυτικά το Παλαιχώρι συνδέεται με τον Αγρό, 15χλμ., ένα από τα πιο σημαντικά χωριά της Πιτσιλιάς με σημαντική υποδομή σε χώρους διαμονής, εστίασης, και αθλητικών εγκαταστάσεων.  

Βιοτεχνία

Η βιοτεχνική παραγωγή στο Παλαιχώρι ποικίλει ως προς τα προϊόντα παρασκευής. Το Παλαιχώρι επιδίδεται στην παρασκευή παραγώγων των σταφυλιών, του χοιρινού και την μεταποίηση γάλακτος και άλλων γεωργικών προϊόντων.

Από το σταφύλι παρασκευάζεται το κρασί και η ζιβανία, τα οποία διατηρούνται σε σκοτεινούς χώρους. Η ζιβανία, παρασκευάζεται με τη μέθοδο της απόσταξης στον παραδοσιακό «λαμπίκο». Η τελευταία είναι ιδιαίτερα αγαπητή στο Παλαιχώρι και άριστα συνδεδεμένη με την παράδοση, γι’ αυτό συνοδεύει σημαντικές στιγμές των κατοίκων του. Λόγου χάρη, οι κάτοικοι, έχουν τη συνήθεια να προσφέρουν την ημέρα της εορτής τους, το τοπικό παρασκεύασμα στο προαύλιο της εκκλησίας.

Μικρές βιοτεχνίες παράγουν αλμυρά, παστά και κρασάτα χοιρινά παράγωγα. Τα γνωστότερα αλλαντικά είναι ο παστουρμάς, τα λουκάνικα, τα οποία διαθέτουν ξεχωριστή γεύση, αλλά και τα καπνιστά αλλαντικά, όπως το χοιρομέρι, η λούντζα και το μπέϊκον. Η αλλαντοποιεία έχει μια μεγάλη παράδοση στο χωριό αλλά και στην περιοχή γενικότερα αφού λόγω των συνθηκών ήταν ένα από τους τρόπους για να διατηρούν το κρέας ολόχρονα και ικανοποιούν τις διατροφικές τους ανάγκες σε κρέας και κρεατοσκευάσματα. Έτσι το σφάξιμο του χοίρου που το κάθε σπίτι ανέθρεφε έπαιρνε μορφή ιεροτελεστίας. Σύμφωνα με την παράδοση η σφαγή γινόταν μετά την γιορτή των Θεοφανείων όπου γινόταν ο Αγιασμός των Υδάτων, αν και σταδιακά η ημερομηνία μετατοπίστηκε σε διάφορες χρονικές περιόδους. Χαρακτηριστικό της ημέρας εκείνης ήταν και οι συχνοί διαπληκτισμοί των μικρών αγοριών του χωριού, που παρευρίσκονταν ομαδικά την ώρα, που ξεκοιλιάζονταν οι χοίροι και συνορίζονταν ποιος θα πάρει τη φούσκα (ουροδόχο κύστη), γιατί τα παλιά χρόνια δεν υπήρχαν άλλα παιγνίδια για τα παιδιά.

Από το κρέας του χοίρου, εκτός από το φρέσκο που καταναλώνονταν τις πρώτες μέρες, γίνονταν και διάφορα άλλα φαγώσιμα παρασκευάσματα, πού με κατάλληλη επεξεργασία διατηρούνταν για μελλοντική κατανάλωση. Για τα παρασκευάσματα αυτά έπρεπε να γίνει η κατάλληλη επιλογή των μερών του σφαγμένου χοίρου από πεπειραμένους χωριανούς, οι οποίοι σχημάτιζαν συγγενικές και φιλικές ομάδες, και μετέβαιναν από το ένα σπίτι στο άλλο και τεμάχιζαν το χοίρο διαχωρίζοντας τα κομμάτια ανάλογα με τον προορισμό του καθενός. Έτσι αφού έκοβαν την κεφαλή και τα πόδια, για να γίνει αργότερα η ζαλατίνα (πηκτή), άρχιζαν το συστηματικό τεμαχισμό κόβοντας πρώτα τα μπούτια, από τα οποία μετά την αφαίρεση των κοκάλων έβγαιναν τα χοιρομέρια. Κατόπιν αποσπούσαν από το μέρος της ράχης με το χοντρό υποδόριο λίπος αφαιρούσαν δυο έως τέσσερις λουρίδες μαζί με το δέρμα για το λαρδί. Μετά διάλεγαν από διάφορα μέρη κομμάτια ψαχνό κρέας και λιγότερο λίπος χωρίς δέρμα για τα λουκάνικα. Όλα αυτά που ξεχώριζαν τα έριχναν σε μια σκάφη για παραπέρα επεξεργασία.

Στο χωριό υπάρχει μια σχετικά ανεπτυγμένη βιοτεχνία στα παραδοσιακά είδη αρτοποιίας   καθώς και στα παράγωγα είδη του σταφυλιού , όπως το σουτζούκο και τα κιοφτέρκα, τα οποία παρασκευάζονται από χυμό σταφυλιού, που ακολουθεί μια πορεία αποξήρανσης

Άλλες Υποδομές

Στην κοινότητα υπάρχουν και μια σειρά από άλλες υποδομές που συμπληρώνουν σε μεγάλο βαθμό τις ανάγκες του επισκέπτη όπως:

Αγροτικό Υγειονομικό Κέντρο
Κουρεία Κομμωτήρια
Καταστήματα γενικού εμπορίου
Ο ξενώνας του Φορέα Νεολαίας

Αγροτουριστικές Δραστηριότητες - Σχέδιο Διαχείρισης Επισκεπτών

Στην προσπάθεια μας αυτή κινητήριο δύναμη αποτελεί η πολύτιμη  «πατρική περιουσία» του χωριού μας, κατανεμημένη σοφά στο σπάνιο φυσικό του περιβάλλον με τις πλούσιες εναλλαγές τοπίων και τις μοναδικές ιδιαιτερότητες ,συνιστούν  οι ανεξάντλητοι πολιτιστικοί της πόροι, τα αστείρευτα αποθέματα ιστορικής, αθλητικής, αρχιτεκτονικής, θρησκευτικής και λαογραφικής της παράδοσης, τα ιστορικά μνημεία, τα μνημεία αγροτικής κληρονομιάς, οι παραδοσιακοί οικισμοί, οι αρχαιολογικοί χώροι  , τα θεματικά Μουσεία με την μεγάλη ποικιλία εκθεμάτων τους.  Όλες ανεξαίρετα οι ιστορικές εποχές έχουν αφήσει στον χώρο κομμάτια της ταυτότητάς τους, όπου εύκολα αναγνωρίζει κανείς το πολιτιστικό τους στίγμα.

Έτσι η περιοχή μας, στο σύνολό της, μπορεί να θεωρηθεί μια υπαίθρια Ιστορική Πινακοθήκη του ανθρώπινου πολιτισμού, τα έργα της οποίας εκτίθενται στο αναλλοίωτο κλιματο-γεωφυσικό περιβάλλον που τον ενέπνευσε, προσδίδοντας μάλιστα στα χαρακτηριστικά του την αίσθηση του «αρίστου μέτρου».

Ξεκινώντας την περιδιάβαση του ο επισκέπτης, από το αρχοντικό ο δρόμος θα τον οδηγήσει στον Ναό του Αγίου Λουκά.

Ο Ναός του Αγίου Λουκά

Ο Ναός του Αγίου Λουκά βρίσκεται στην ίδια γειτονιά με το αρχοντικό και αποτελεί πολλές φορές και το σημείο αναφοράς για την καθοδηγήσει του επισκέπτη στο αρχοντικό.  Ο Ναός του Αγίου Λουκά είναι ένα σύγχρονο κτίσμα του 1918 του τύπου τρίκλιτης βασιλικής με τρούλο  και κτίστηκε στη θέση παλαιότερου ναού, ο οποίος σύμφωνα με ενδείξεις χρονολογείτο πριν το 12ο αιώνα. Από τον παλαιό ναό διατηρήθηκε το κωδωνοστάσιο το οποίο επανενσωματώθηκε στη νέα εκκλησία. Επίσης το εικονοστάσιο του ναού είναι εκείνο της παλιότερης εκκλησίας με κάποιες προσθήκες όμως. Αλλά σημαντικά στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς είναι η εικόνα του Αγίου Λουκά και το αργυροεπίχρυσο επικάλυμμα της η οποία χρονολογείται στον 17ο αιώνα. Τέλος ο επισκοπικός θρόνος που υπάρχει στην εκκλησία και είναι ένα ξυλόγλυπτο και επίχρυσο έργο του 1860.  Στις 18 Οκτωβρίου που τιμάται η γιορτή  του Αγίου, γίνεται  μεγάλη πανήγυρη στο Ναό.

Το Παλιό Σχολείο

Στα νότια του ναού υπάρχει το παλιό σχολείο. Πρόκειται για ένα μονόχωρο ορθογώνιο παραλληλόγραμμο κτίσμα καλυμμένο με αμφικλινή στέγη, που φέρει χολετρωτά κεραμίδια. Το κτίριο χρησίμευε ως σχολείο κατά τον 19ο αιώνα. Σήμερα χρησιμοποιείται ως κοινοτική βιβλιοθήκη, μέρος της οποίας αποτελείται από τη δωρεά της προσωπικής βιβλιοθήκης του δημοσιογράφου Χριστάκη Κατσαμπά.   

Ο Ελιόμυλος του Αγίου Λουκά

Ο ελιόμυλος είναι συνεχόμενος με το παλιό σχολείο στην αυλή του Ναού. Πρόκειται για ένα μονόχωρο ορθογώνιο παραλληλόγραμμο κτίσμα στα νότια του σχολείου. Βρίσκεται σε σχετικά καλή κατάσταση, αφού αποκαταστάθηκε το 1993, και το μεγαλύτερο μέρος του εξοπλισμού του βρίσκεται επί τόπου.

Ο Στάβλος του Αγίου Λουκά

Κάτω από τον νοτιοανατολικό περίγυρο του ναού υπάρχει ο λεγόμενος Στάβλος του Αγίου Λουκά, ο οποίος έχει περικλυστεί από τον αναλημματικό τοίχο που κτίστηκε στα  νότια και ανατολικά του ναού. Η μόνη είσοδος που υπάρχει είναι ένα θύρωμα ψηλά στον νότιο αναλημματικό τοίχο. Στην τοιχοδομία του ανατολικού τοίχου υπάρχει μια πλάκα που φέρει ημερομηνία 27 Ιουλίου 1818. 

Στην βόρεια πλευρά του ναού, σε μία αναπαλαιωμένη κατοικία παραδοσιακής αρχιτεκτονικής λειτουργεί ένα παραδοσιακό καφενείο, ο «Καβενές της Ευτηχίας»’ όπου ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει παραδοσιακά εδέσματα και γεύσεις του χωριού μας. Ανηφορίζοντας ο επισκέπτης μπορεί να επισκεφτεί ένα άλλο μικρό παραδοσιακό εστιατόριο, στην περιοχή «Αγιασμα», που μπορεί να μην κερδίζει τον επισκέπτη με την αρχιτεκτονική του καθώς πρόκειται για ένα νεόκτιστο κτίριο, όμως ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει τα παραδοσιακά πιάτα καθώς και την υπέροχη θέα που όλο το χωριό απλώνεται στα πόδια του.  

Κατηφορίζοντας από τον Ναό του Αγίου Λουκά, περπατώντας μέσα σε παραδοσιακά δρομάκια  ο επισκέπτης, πηγαίνοντας δεξιά μπορεί να κατευθυνθεί στον Ναό του Αγίου Γεωργίου ή ακολουθώντας την άλλη κατεύθυνση στην κεντρική πλατεία του χωριού. Στην πορεία ο επισκέπτης μπορεί να δει με λεπτομέρεια τα στοιχεία τις παραδοσιακής τοιχοδομίας. Σε ένα σημείο της διαδρομής ο επισκέπτης μπορεί να δει τα χαλάσματα της οικίας του Ιωάννη του Βουρητή που συνδέεται με την ιστορία της περιοχής με μία τραγελαφική ιστορία. Στην διαδρομή αυτή ο επισκέπτης περνά μέσα από την μικρή αλλά γραφική πλατεία του «Κύπρου Κοτζιήκα», απόδημου και ευεργέτη της κοινότητας μας.  

Ο Ναός του Αγίου Γεωργίου

Πρόκειται για ένα μικρό ξυλόστεγο ναό που το κτίσιμο του χρονολογείται γύρω στον 16ο/17ο αιώνα. Πέρα από τις τοιχογραφίες ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει το χωριό από μια διαφορετική οπτική γωνία. Περπατώντας στον πλακόστρωτο πεζόδρομο ο επισκέπτης μπορεί να καταλήξει στην κεντρική πλατεία.

Η Κεντρική Πλατεία  

Η κεντρική πλατεία που παλαιότερα αποτελούσε τον χώρο στάθμευσης του χωριού σήμερα είναι ένας πόλος έλξης επισκεπτών αφού η ανακατασκευή της πριν μερικά χρόνια, με πλακόστρωτα,  της έχει προσδώσει χαρακτήρα και σε συνδυασμό με τις υπάρχουσες υποδομές (μικρά καφενεία- εστιατόρια) ο επισκέπτης μπορεί να περάσει ευχάριστα οποιαδήποτε στιγμή της μέρας. Η περιδιάβαση γύρω από την πλατεία μπορεί να οδηγήσει τον επισκέπτη σε σημαντικά ιστορικά και πολιτιστικά μνημεία όπως:

Ο Ναός της Παναγίας της Χρυπαντάνασσας

Ο Ναός βρίσκεται στο κέντρο του χωριού και χρονολογείται από τις αρχές του 16ου αιώνα. Ο επισκέπτης μπορεί να δει μοναδικές τοιχογραφίες που χρονολογούνται από το δεύτερο μισό του 16ου αιώνα. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι το κτίσμα του ναού έχει αποκατασταθεί στην αρχική του μορφή και σε συνδυασμό με την συντήρηση των τοιχογραφιών συνθέτουν ένα χαρακτηριστικό δείγμα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Ο Ναός είναι αφιερωμένος στα Εισόδια της Θεοτόκου. Στις 21 Νοεμβρίου που τιμάται η γιορτή αυτή, γίνεται πανήγυρη στο Ναό.

Δίπλα στον Ναό βρίσκεται η αίθουσα εκδηλώσεων της εκκλησίας, που αν και σύγχρονο κτίσμα εντούτοις διατηρεί τον παραδοσιακό χαρακτήρα αφού είναι κτισμένο με παραδοσιακά υλικά (πέτρα). Ο χώρος μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν αίθουσα συνεδρίων, πινακοθήκη, δεξιώσεων κτλ. Στο προαύλιο του Ναού βρίσκεται το ηρώο της κοινότητας όπου είναι αναρτημένες πλάκες με τα ονόματα των συγχωριανών μας που έπεσαν κατά την διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α.

Το Μουσείο Βυζαντινής Κληρονομιάς

Στεγάζεται σε μία αναπαλαιωμένη κατοικία παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, και ειδικά διαρρυθμισθείσα για μουσειακή χρήση και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Στο μουσείο εκτίθενται τα αξιολογότερα έργα θρησκευτικής τέχνης και άλλα ιστορικά τεκμήρια, που διατηρήθηκαν ανά τους αιώνες. Χρονολογικά τα εκθέματα καλύπτουν πολλούς αιώνες, από την Φραγκοκρατία (1192-1489) μέχρι και τον 20ό αιώνα.

Η Οικία του Πολύκαρπου Γιωρκάτζη

Δίπλα στον Ναό της Παναγίας της Χρυπαντάνασσας βρίσκεται η πατρική οικία του αγωνιστή της Ε.Ο.Κ.Α. Πολύκαρπου Γιωρκάτζη και μετέπειτα υπουργού στην πρώτη κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το κτίριο έχει αποκατασταθεί και περιέχει εκθεσιακό υλικό για τη ζωή, το έργο και τη δράση του Πολύκαρπου Γιωρκάτζη.  

Το Κρησφύγετο του Γρηγόρη Αυξεντίου

Επίσης, σε ένα δρομάκι δίπλα στον Ναό ο επισκέπτης μπορεί να δει το αναστηλωμένο κρησφύγετο του Γρηγόρη Αυξεντίου. Ο χώρος αυτός αποτελεί σήμερα το Μουσείο Μνήμης του Απελευθερωτικού Αγώνα. Αφήνοντας πίσω του την περιοχή της κεντρικής πλατείας  ο επισκέπτης ανηφορίζει προς τον Ναό του Σωτήρος που βρίσκεται απέναντι από τον Ναό του Αγίου Λουκά.   

Ο Ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος  (Η Αγία Σωτήρα)

Ο Ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος ή Αγία Σωτήρα, όπως επικράτησε να λέγεται σήμερα, βρίσκεται στην κορυφή μιας από τις πλαγιές που δεσπόζουν στο χωριό και αποτελεί ένα κόσμημα πολιτιστικής κληρονομιάς και ιστορίας αφού ανήκει στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Στις 6 Αυγούστου που τιμάται η γιορτή αυτή, γίνεται  μεγάλη πανήγυρη στο Ναό. Από την Αγία Σωτήρα ο επισκέπτης μπορεί να κατευθυνθεί προς ένα μοναδικό μνημείο που βρίσκεται σε ένα ύψωμα που δεσπόζει του χωριού.

Το Άγαλμα της Κυπρίας Μάνας 

Το έργο φιλοτεχνήθηκε το 1961 προς τιμή των Κύπριων μητέρων που θυσιάστηκαν τα παιδία τους στον απελευθερωτικό αγώνα του 1955. Από τον λόφο ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει ολόκληρο το χωριό. Συνεχίζοντας την πορεία ο επισκέπτης καταλήγει στον κεντρικό δρόμο, στην είσοδο του χωριού όπου υπάρχει και καφετερία  Από το σημείο αυτό ο επισκέπτης μπορεί είτε να επιστρέψει στο χωριό είτε να προχωρήσει προς την Κοιλάδα της Μαρούλενας, ένας χώρος με σπάνια φυσική ομορφιά. 

Η Κοιλάδα της Μαρούλενας. Ο Ναός των Αγίων Αναργύρων

Ο ναός είναι κτισμένος στην περιοχή «Μαρούλενα», έξω από το χωριό (1.5χλμ) όπου άλλοτε άκμασε ο ομώνυμος οικισμός. Αν και ο ναός δεν έχει την αίγλη άλλων αντίστοιχων ναών του χωριού ο επισκέπτης θα βρει και εδώ αξιόλογα στοιχεία αρχιτεκτονικής τοιχογραφιών και εικόνων. Ο Ναός λειτουργεί την μέρα που δοξάζεται η μνήμη των Αγίων και κάθε Τρίτη της Λαμπρής.

Επίσης σχέδια υπάρχουν για την ανάπλαση του χώρου γύρω από τον ναό με στόχο την δημιουργία εκδρομικού χώρου. Η περιοχή αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, στα πλαίσια του σχεδίου δράσης αφού η κοιλάδα της  Μαρούλενας, προσφέρει μοναδικές εικόνες φυσικής ομορφιάς. Έτσι ο ταξιδιώτης μπορεί να περπατήσει από τον χωμάτινο δρόμο που συνδέει τον ναό με το χωριό Απλίκι (3χλμ) και να θαυμάσει τις  πολύ επικλινείς πλαγιές που, το υψόμετρο φθάνει τα 1110μ. Η διαδρομή αυτή αποτελεί ίσως την ιδανικότερη επιλογή για ανάπτυξη της ορεινής ποδηλασίας (mountain bike) καθώς και ορειβασίας  Φθάνοντας στο Απλίκι ο πεζοπόρος ή ο ποδηλάτης μπορεί να ξεκουραστεί αφού υπάρχουν οι βασικές υποδομές για τον σκοπό αυτό ή να συνεχίσει την διαδρομή του.

Ένα περίπου χιλιόμετρο στ' ανατολικά του Απλικιού, βρίσκεται το φράγμα του Παλαιχωριού, που είναι κατασκευασμένο πάνω στο ρυάκι του Καμπιού. Για τους φίλους του ψαρέματος το φράγμα αποτελεί μια καλή ευκαιρία για να ασχοληθούν με το αγαπημένο τους άθλημα. Στο φράγμα υπάρχουν οι δυνατότητες για να δημιουργηθούν υποδομές που θα επιτρέπουν την ανάπτυξη και άλλων αθλητικών δραστηριοτήτων όπως βόλτες με κανό κ.α. 

Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω το Παλαιχώρι προσφέρει πολλές επιλογές και δραστηριότητες στον επισκέπτη. Έτσι λοιπόν μία δεύτερη αξιόλογη διαδρομή που μπορεί να ακολουθήσει ο επισκέπτης είναι αυτή στην κοιλάδα του Χαλκωματά. Οι μικρές καλλιεργημένες εκτάσεις που υπάρχουν δίνουν στον επισκέπτη μια γεύση από τον τρόπο εργασίας των κατοίκων. Όπως και στην περίπτωση της κοιλάδας της Μαρούλενας υπάρχουν και εδώ οι προοπτικές για την ανάπτυξη παρεμφερών δραστηριοτήτων αγροτικής φύσεως όμως. Στην περιοχή αυτή λειτουργεί και το Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο της περιοχής. Επίσης ο επισκέπτης μπορεί να ξαποστάσει στο παραδοσιακό καφενείο που υπάρχει, που αν και πρόκειται για ένα σύγχρονο κτίσμα ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τους ρυθμούς της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής 

Στα πλαίσια του ολοκληρωμένου σχεδιασμού στην περιοχή αυτή θα αναπτυχθεί το αγρόκτημα του Αρχοντικού όπου ο επισκέπτης θα μπορεί να ασχοληθεί ο ίδιος με της γεωργία. Στο πλαίσιο αυτό παρόμοια θεματικά αγροκτήματα μπορούν να αναπτυχθούν και σε άλλες αγροτικές περιοχές γύρω από το χωριό όπως στο Μηλλούρι, Στηλλάρι κ.α.

Η διαδρομή στην κοιλάδα του Χαλκωματά μας οδηγεί στους πρόποδες της Παπούτσας όπου ο επισκέπτης μπορεί να ακολουθήσει δύο διαφορετικές διαδρομές μία προς το χωριό Συκόπετρα, όπου η οδός αυτή καταλήγει στην Λεμεσό. Η δεύτερη διαδρομή μας οδηγεί στα Κρυσφήγετα της ΕΟΚΑ στην Παπούτσα, τα οποία έχουν αναστηλωθεί. Η ανάβαση αυτή αν και κοπιαστική αποζημιώνει στο έπακρο τον επισκέπτη αφού η θέα είναι μοναδική και ταυτόχρονα ο επισκέπτης νιώθει δέος αφού εδώ διαδραματιστήκαν μερικές από τις πιο σημαντικές στιγμές του αγώνα της  ΕΟΚΑ. Η διαδρομή αυτή προσφέρει στον επισκέπτη ακόμη μια εναλλακτική λύση. Ακολουθώντας αρχικά τον χωμάτινο δρόμο που αναβαίνει μέχρι τα κρησφύγετα της ΕΟΚΑ. Ο επισκέπτης μπορεί να ακολουθήσει το μονοπάτι μελέτης της φύσης που υπάρχει και να φτάσει στην κορυφή.  Οι διαδρομές αυτές μπορούν να πραγματοποιηθούν επίσης και με άλογα.   

Μία άλλη περιοχή που έχει το δικό της μερίδιο στην ιστορία του χωριού είναι η περιοχή της Αγίας Κορώνης, 5χλμ. από το χωριό στο δρόμο προς την Λευκωσία. Παλαιότερα η περιοχή αποτελούσε ένα από τους κυριότερους χώρους παραγωγής φράουλας στην Κύπρο. Στην περιοχή ο επισκέπτης μπορεί να επισκεφτεί το εξωκλήσι του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στην περιοχή «Άππη», που βρίσκεται σε μία πευκόφυτη κορυφή με εξαιρετική θέα. Στην περιοχή υπάρχουν αρκετά εστιατόρια

Μελλοντικές Ενέργειες

Η υλοποίηση των ανωτέρω στόχων πραγματοποιείται μέσα από μία σειρά νέων δραστηριοτήτων και κατασκευών υπηρεσιών με σκοπό την ικανοποίηση και εξυπηρέτηση των επισκεπτών, ενώ παράλληλα θα προστατεύεται και το φυσικό τοπίο. Δεν πρέπει να λησμονούμε πως η δημιουργία νέων υπηρεσιών μπορεί να αυξήσει τον ετήσιο αριθμό των επισκεπτών σε μία περιοχή. Για τον λόγο αυτό, προτού προβούμε σε οποιαδήποτε κατασκευή υποδομών, καλό θα είναι να ελεγχθεί αν η φέρουσα ικανότητα του τοπίου επιτρέπει την «μεγέθυνση» αυτή.

Τα δωμάτια και οι εγκαταστάσεις στο Αρχοντικό Ρουσίας

Τα δωμάτια

Ένα δωμάτιο, στο ισόγειο του σπιτιού, περιλαμβάνει ένα διπλό κρεβάτι.

Δύο δωμάτια των δύο κρεβατιών στον πρώτο και δεύτερο όροφο του σπιτιού.  Κάθε ένα από αυτά έχει το δικό του ξύλινο μπαλκόνι με θέα το χωριό.  Επίσης διαθέτουν μικρό ψυγείο για ποτά.

Το τέταρτο δωμάτιο, στον δεύτερο όροφο, με διπλό κρεβάτι, μεγάλη βεράντα με υπέροχη θέα τη γύρω περιοχή και ακόμα μικρή βεράντα στο πίσω μέρος του δωματίου με τον παραδοσιακό φούρνο.

Όλα τα δωμάτια είναι χτισμένα με το αρχικό σχέδιο. Διατηρούν τις παλιές πόρτες και οι τοίχοι είναι χτισμένοι με πέτρα.

Όλα τα δωμάτια είναι κλιματιζόμενα κατάλληλα για όλες τις εποχές του χρόνου. Επίσης έχουν το δικό τους μπάνιο και καθιστικό με όλες τις ανέσεις και διευκολύνσεις. Σε κάθε ένα υπάρχουν συσκευές τηλεόρασης, DVD, Ραδιόφωνο με CD και στεγνωτήρας μαλλιών.

Κουζίνα

Το κτίσμα διατηρήθηκε στην αρχική του μορφή με τους πέτρινους τοίχους και τις ξύλινες πόρτες. Η, κατά τα άλλα, μοντέρνα κουζίνα περιλαμβάνει ψυγείο, πλυντήρια ρούχων και πιάτων, ηλεκτρική εστία και όλες τις μικροσυσκευές που θα κάνουν τη διαμονή σας, εκτός από ευχάριστη και εύκολη.

Εξωτερικοί χώροι

Ευρύχωρα σαλόνια ανοιχτού χώρου και στους δύο ορόφους. Εκεί μπορείτε να απολαύσετε το πρωινό σας αλλά και ένα ποτό μόνοι σας ή με φίλους που θα σας επισκεφθούν κατά την παραμονή σας στο Αρχοντικό.

«Ξεκούραση πάνω από το ποτάμι»

Στολίδι, για το Αρχοντικό, αποτελεί το ανοιχτό καθιστικό πάνω από το ποτάμι που διασχίζει το σπίτι.  Το κτίσμα διατηρήθηκε, όπως ήταν, με την παλιά πέτρα. Άνετο με μεγάλους καναπέδες και αναπαυτικές καρέκλες. Ο ήλιος και η ζεστασιά θα σας κρατούν συντροφιά το χειμώνα και η δροσιά μαζί με το φρέσκο αεράκι του χωριού το καλοκαίρι.  Συντροφιά θα σας κρατά και η μεγάλη βελανιδιά (δρυς) που οι ρίζες της χάνονται κάτω από το σπίτι.

 


Panayi and Kyriakou Rousias

Panayi and Kyriakou Rousias
More photos

Archontiko Rousias, first, second and third floors

Archontiko Rousias, first, second and third floors
More photos

Top Balconies and Outdoor area of Archontiko Rousias

Top Balconies and Outdoor area of Archontiko Rousias
More photos

Top Balconies and Outdoor area of Archontiko Rousias

Top Balconies and Outdoor area of Archontiko Rousias
More photos

Front room balconies, first and second floors

Front room balconies, first and second floors
More photos

Top and bottom balconies of Archontiko Rousias

Top and bottom balconies of Archontiko Rousias
More photos

Christoforos Rousias making traditional Vourka

Christoforos Rousias making traditional Vourka
More photos

Traditional hand made Vourka at the Mansion

Traditional hand made Vourka at the Mansion
More photos

Palaichori viewed from its highest point

Palaichori viewed from its highest point
More photos

The Church of Saint Luke also showing the Stable

The Church of Saint Luke also showing the Stable
More photos

The Old Primary School of Saint Luke

The Old Primary School of Saint Luke
More photos

The Olive Press of Saint Luke

The Olive Press of Saint Luke
More photos

The Church of Saint Georgios

The Church of Saint Georgios
More photos

The Church of the Mother Mary - Chrysopantanassas

The Church of the Mother Mary - Chrysopantanassas
More photos

The Church of Saint Soteros

The Church of Saint Soteros
More photos

The Church of Saint Anargyroi

The Church of Saint Anargyroi
More photos

Palaichori 'Plateia' with Cafe's and restaurants

Palaichori 'Plateia' with Cafe's and restaurants
More photos

The Museum of Byzantine Heritage

The Museum of Byzantine Heritage
More photos

The Residence of Polykarpos Giorgatzes

The Residence of Polykarpos Giorgatzes
More photos

The memorial of EOKA fighters

The memorial of EOKA fighters
More photos

The Statue of the Cypriot Mother

The Statue of the Cypriot Mother
More photos

The Monastry of Machairas

The Monastry of Machairas
More photos

Palaichori Dam

Palaichori Dam
More photos

Outdoor furniture on the top balconies

Outdoor furniture on the top balconies
More photos

Bedroom Facilities

Rest on the River
More photos

Kitchen Facilities

Kitchen Facilities
More photos

Bedroom Facilities

Bedroom Facilities
More photos